Dikkat ve algı değerlendirmesi, bireyin çevresinden gelen bilgileri fark etme, seçme, odaklanma, sürdürme ve işleme biçimini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen profesyonel bir değerlendirme sürecidir. Dikkat; öğrenme, çalışma, günlük yaşam aktiviteleri ve sosyal ilişkiler gibi birçok alanda önemli bir role sahiptir. Algı ise kişinin çevresinden aldığı görsel, işitsel ve diğer duyusal bilgileri anlamlandırma sürecini ifade eder. Bu nedenle dikkat ve algı ile ilgili yaşanan güçlüklerin değerlendirilmesi, bireyin bilişsel işleyişinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Dikkat ve algı değerlendirmelerinde kişinin yaşı, gelişim düzeyi, eğitim durumu ve başvuru nedeni dikkate alınarak uygun değerlendirme araçlarından yararlanılabilir. Çocuklarda dikkat dağınıklığı, öğrenme güçlükleri, okul başarısında yaşanan problemler veya yönerge takip etmekte zorlanma gibi durumlar değerlendirme nedeni olabilirken; yetişkinlerde odaklanma güçlüğü, unutkanlık, zihinsel yorgunluk veya günlük yaşamda dikkat gerektiren işlerde zorlanma gibi durumlar ele alınabilir. Kullanılan testlerden elde edilen bilgiler, klinik görüşme ve diğer değerlendirme bulguları ile birlikte yorumlanır.

Dikkat ve algı değerlendirmesi yalnızca bireyin ne kadar dikkatli olduğunu ölçmekten ibaret değildir. Dikkatin farklı boyutları, görsel ve işitsel algı süreçleri, bilgiyi işleme biçimi ve gerektiğinde bir görevden diğerine geçebilme gibi bilişsel beceriler de değerlendirilebilir. Böylece kişinin hangi alanlarda daha rahat çalıştığı ve hangi alanlarda desteklenmeye ihtiyaç duyabileceği konusunda daha kapsamlı bilgi edinilmesi amaçlanır.

Değerlendirme sonuçları tek başına herhangi bir psikolojik veya nörogelişimsel tanı anlamına gelmez. Test performansı; kişinin içinde bulunduğu duygusal durum, motivasyonu, yorgunluk düzeyi, dikkatini etkileyebilecek çevresel koşullar ve diğer bireysel özelliklerden etkilenebilir. Bu nedenle elde edilen sonuçlar, kişinin genel değerlendirmesi içerisinde ele alınır. Amaç bireyi yalnızca bir test puanıyla değerlendirmek değil; dikkat ve algı becerilerinin güçlü ve desteklenmesi gereken yönlerini daha iyi anlayarak ihtiyaç duyulan desteğin planlanmasına katkı sağlamaktır.

Dikkat ve Algı Değerlendirme Alanları

Dikkat ve algı değerlendirmelerinde kişinin yaşına ve ihtiyaçlarına göre farklı bilişsel alanlar ele alınabilir. Bu alanlar şu şekilde sıralanabilir:

• Dikkati sürdürme ve odaklanma
• Seçici dikkat
• Bölünmüş dikkat
• Dikkatin bir görevden diğerine aktarılması
• Görsel dikkat
• İşitsel dikkat
• Görsel algı ve görsel ayrımlaştırma
• İşitsel algı ve ayırt etme becerileri
• Görsel-mekânsal algı
• Bilgiyi işleme ve işlemleme hızı
• Dikkat gerektiren görevlerde hata ve tepki biçimleri
• Öğrenme sürecini etkileyebilecek dikkat ve algı güçlükleri
• Günlük yaşamda dikkat ve algı ile ilişkili güçlükler